اصول‌فقه

اصل‌احتیاط
اصل احتیاط یعنى اصل این است کـه بـر ما لازم اسـت عمل به احتیاط کنیم وطورى عمل کنیم که اگر تکلیفى در واقع و نفس الامر وجود دارد انجام داده باشیم.
مثال‌هایی‌برای‌اصل‌احتیاط
مثال : میداند در ظهر جمعه نماز بر او واجب است، اما شک دارد که نمـاز ظهـر بـر او واجب است یا نماز جمعه. در این مثال بر اساس اصل احتیاط، باید هر دو نماز را به جا آورد.
مثال : میداند خمر حرام است، ولی شک دارد کدام یک از دو ظرف موجود خمر است.
در این مثال بر اساس اصل احتیاط، باید از هر دو ظرف اجتناب نماید تا به موافقـت قطعـی بـا تکلیف معلوم به اجمال اطمینان پیدا کند.
اقسام‌احتیاط
احتیاط بر دو قسم است که عبارتند از:
۱. احتیاط عقلی
۲. احتیاط شرعی
احتیاط‌عقلی
احتیاط عقلی (قاعده اشتغال؛ اصل اشتغال) عبارت است از حکم عقل به لزوم فـارغ کـردن ذمه از عهده تکلیف منجز در صورت امکان آن.
احتیاط‌شرعی
احتیاط شرعی عبارت است از حکم شارع به لزوم انجام همه محتملات تکلیف یا اجتنـاب از همه آنها- در موارد امکان احتیاط- هنگام شک و عدم دستیابی به واقع.
شرایط‌اجرای‌اصل‌احتیاط

عمل به اصالت احتیاط (که همان اصالت اشتغال است) سه شرط دارد که به شرح ذیل است :
۱. پیش نیامدن اختلال نظام
۲. عدم وجود عسر وحرج
۳. عدم معارضه با احتیاط دیگر
پیش‌نیامدن‌اختلال‌نظام
اختلال نظام پیش نیاید. شارع از ما میخواهد که نظام اجتماعی را حفظ کنیم نـه اینکـه بـه مکانی خلوت برویم و مشغول احتیاط شویم و اگر همه بخواهند به سراغ احتیـاط برونـد نظـام
مختل میشود.
عدم‌وجود‌عسروحرج
عسر و حرج پیش نیاید. به دلیل ما جعل علیکم فی الدین من حرج عملی که حرجی باشـد حرام است (همانند فتوای امام رحمه الله) بر خلاف کسانی که مـی گفتنـد عمـل حرجـی واجـب نیست.
عدم‌معارضه‌بااحتیاط‌دیگر
معارض با احتیاط دیگر نباشد. مثلاً مال یتیمی در دست من است و من هـم عـادل هـستم . احتیاط در این است که من به این مال دست نزنم ولی از آن طرف ممکن است کـه در صـورت
عدم تجارت، مال یتیم از بین برود و حال آنکه حفظ مال یتیم واجب است. از این دست نزدن به آن مال بر خلاف احتیاط است. مثلاً جناب خضر که دیوار خراب شده را درست کرد و گفـت و کان یتیمین فی المدینه و کان تحته کنز لهما فاراد ربک ان یبلغا که او به خاطر حفظ مال یتیم آن دیوار را مستحکم کرد.
موسسه حقوقی ماندگاران عدالت با کادر مجربی از وکلا آماده ی ارائه هرگونه مشاوره و قبول وکالت دعاوی در پرونده های حقوقی و کیفری شهروندان گرامی را دارند.

رفتن به نوارابزار